Czym jest Loch Ness i jak wygląda?
Loch Ness to jezioro w Highlands, w środkowej części Szkocji. Leży wzdłuż linii uskoku Great Glen i biegnie od południowego zachodu na północny wschód. Jezioro ma 36,2 km długości i 2,7 km szerokości.
| Długość (km) | Szerokość (km) | Powierzchnia (km²) | Średnia głębokość (m) | Największa głębokość (m) |
|---|---|---|---|---|
| 36,2 | 2,7 | 56 | 132 | 229,8 |
Woda jest ciemna, bo gleba wokół jeziora zawiera dużo torfu. Widoczność pod powierzchnią jest bardzo słaba. Objętość wody wynosi 7,5 km³, co odpowiada większej ilości wody niż wszystkie jeziora, zbiorniki i rzeki Anglii i Walii razem. Lustro wody leży na wysokości 15,8 m n.p.m.
Północny koniec jeziora leży około 10 km na południowy zachód od Inverness. Południowy koniec zamyka Fort Augustus. Na jeziorze jest jedna wyspa, Cherry Island, sztuczna wyspa typu crannog, prawdopodobnie zbudowana w epoce żelaza. Jezioro jest częścią systemu Kanału Kaledońskiego, o którym piszemy dalej.
Jeśli chcesz zobaczyć jezioro od strony wody, warto wybrać wycieczkę łodzią po jeziorze. (link partnerski)
Skąd bierze się legenda Nessie?
Najstarsza relacja o potworze pochodzi z VII wieku. Adomnán spisał w niej historię świętego Kolumby, który miał powstrzymać stworzenie atakujące człowieka w rzece Ness. Opowieść dotyczy rzeki, nie samego jeziora, a badacze traktują ją ostrożnie. Większość wcześniejszych doniesień przed 1933 rokiem uznaje się za wątpliwe.
Prawdziwy początek legendy to maj 1933 roku. Dziennik „Inverness Courier” opisał relację Aldie Mackay, według której w jeziorze pojawiło się olbrzymie zwierzę o ciele wieloryba. Słowo „monster” pojawiło się w artykule Alexa Campbella. W lipcu tego samego roku George Spicer opisał stworzenie z długą szyją, które przeszło przez drogę. Badacze z Columbia University w 2013 roku uznali jego relację za zmyśloną, a inspiracją miał być film „King Kong”.
Nessie nazywana jest z sympatią od lat czterdziestych. Najsłynniejsze zdjęcie z 1934 roku, tak zwana fotografia chirurga, dziś uznaje się za oszustwo. Mimo to legenda utrzymuje się do dziś i przyciąga odwiedzających.
Jakie ryby żyją w Loch Ness?
Naturalnie w jeziorze żyje dziewięć gatunków ryb. Są to:
- węgorz europejski,
- szczupak,
- ciernik,
- minóg potokowy,
- ciernik, czyli strzebla potokowa (strzebla pospolita),
- łosoś atlantycki,
- troć wędrowna,
- pstrąg potokowy w formie ferox,
- palia.
Kilka innych gatunków, na przykład okoń i płoć, trafiło tu w wyniku wprowadzenia do jeziora lub Kanału Kaledońskiego. Ich rozwój był różny.
Badania naukowe w jeziorze dają czasem nieoczekiwane wyniki. W 2007 roku sonar wykrył ropuchę zwyczajną na głębokości 98 metrów. Badacze nazwali ją żartobliwie „Loch Ness Toad”. Ten przykład pokazuje, że w głębokiej, ciemnej wodzie wiele zjawisk trudno zinterpretować bez dokładnych badań.
Jak działają elektrownie wodne nad jeziorem?
Loch Ness pełni rolę dolnego zbiornika elektrowni szczytowo-pompowej Foyers o mocy 300 MW. Elektrownia ruszyła w 1975 roku. Woda przechodzi z jeziora przez tunele do turbin, a w razie potrzeby wraca na górny zbiornik. Obok działa mniejsza elektrownia o mocy 5 MW, która kiedyś zasilała hutę aluminium, a dziś oddaje prąd do krajowej sieci.
Druga większa elektrownia, Glendoe o mocy 100 MW, leży w pobliżu Fort Augustus. Zaczęła wytwarzać prąd w czerwcu 2009 roku. Jednak w latach 2009 do 2012 była wyłączona na czas naprawy tuneli łączących zbiornik z turbinami.
Wokół jeziora pojawiają się też plany kolejnych zbiorników. Ich losy zależą od decyzji inwestorów i władz regionu, więc odwiedzający powinni sprawdzać aktualny stan projektów w dokumentach urzędów Highland. Dla turysty najważniejsze jest, że przy jeziorze działa infrastruktura energetyczna, a woda w nim podlega regulacjom.
Co zobaczyć w Drumnadrochit?
Drumnadrochit to wieś na zachodnim brzegu jeziora, przy drodze A82, i główny punkt, w którym skupiają się atrakcje Loch Ness. Wieś ma hotele, sklepy, aptekę, pocztę i kilka restauracji, a ruch turystyczny jest tu duży. Centrum Loch Ness i Wystawa, „Loch Ness Centre and Exhibition”, pokazuje przyrodę jeziora i legendę potwora. Obok działa tematyczny park Nessieland. Aktualne godziny otwarcia centrum znajdziesz na oficjalnej stronie obiektu.

Ruiny Urquhart Castle leżą około 2 km na wschód od wsi. Z zamku widać jezioro, więc to jeden z głównych punktów dnia. Aktualną cenę biletu normalnego do zamku sprawdzisz na oficjalnej stronie Urquhart Castle.
Nad wsią wznosi się las Balmacaan, zarządzany przez Woodland Trust i otwarty dla publiczności. W Urquhart Bay Harbour działa stacja RNLI, która istnieje od 2008 roku. W okolicy odbywają się Glenurquhart Highland Games pod koniec sierpnia każdego roku.
Link partnerski Loch Ness: wycieczka łodzią. Sprawdź terminy wycieczki
Link partnerski Loch Ness: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem
Jak dojechać nad Loch Ness?
Najwygodniej dojechać samochodem. Główna droga A82 biegnie wzdłuż zachodniego brzegu i łączy Inverness z Fort William, przechodząc przez Drumnadrochit i Invermoriston. Wschodnim brzegiem prowadzą drogi B852 i B862, które są węższe i mniej uczęszczane. Od strony Inverness do Drumnadrochit jedzie się zwykle drogą A82.
Autobusy przejeżdżają przez Drumnadrochit kilka razy dziennie. Poza sezonem kursów jest mniej, zwłaszcza w niedziele. Aktualny rozkład autobusów do Drumnadrochit znajdziesz u przewoźnika obsługującego tę trasę.
Noclegi są w Drumnadrochit, Fort Augustus i Invermoriston. We wsi działają trzy większe hotele, dwa mniejsze zajazdy i hostel. Do centrum Inverness jest około 10 km od północnego końca jeziora, więc to dobra baza na pierwsze lub ostatnie noce wyjazdu.
Co robić na wodzie i nad brzegiem?
Wycieczki łodzią po jeziorze odpływają z Fort Augustus, Drumnadrochit i Inverness. Niektóre z nich zabierają z centrum Inverness, a z innych miejsc trzeba dojechać samemu do przystani. Aktualne godziny wycieczek łodzią po Loch Ness podają organizatorzy na ich oficjalnych stronach.
Kanał Kaledoński to 100 km sztucznych i naturalnych wód, łączących Inverness z Corpach nad Loch Linnhe. Kanał zaprojektował Thomas Telford na początku XIX wieku. Tylko jedna trzecia długości jest sztuczna, reszta to jeziora i rzeki. W Fort Augustus pięć śluz pomaga łodziom pokonać wzniesienie, a w Inverness są cztery śluzy.
Dla wędrowców szlak Great Glen Way biegnie wzdłuż zachodniego brzegu i przechodzi przez główne wsie. W Invermoriston rzeka Moriston wpada do jeziora przez serię progów, co dobrze widać z brzegu.
Jakie wyprawy i rekordy wiążą się z jeziorem?
W 1952 roku John Cobb zginął podczas próby pobicia rekordu prędkości na wodzie łodzią Crusader. Jego wypadek zarejestrowali reporterzy BBC. W pobliżu stoi pomnik ufundowany przez mieszkańców Glenurquhart.
W 1966 roku Brenda Sherratt jako pierwsza przepłynęła wpław całą długość jeziora. Zajęło jej to 31 godzin i 27 minut. W 1974 roku David Scott Munro przejechał na nartach wodnych trasę z Lochend do Fort Augustus i z powrotem, czyli 77 km, w 77 minut, ze średnią prędkością 60 km/h.
Historia lotnicza też jest tu obecna. W sylwestra 1939 roku bombowiec Wellington musiał wodować na jeziorze z powodu awarii silnika. Cała załoga, poza jednym członkiem, przeżyła. Samolot wydobyto z wody w 1985 roku przy latarni Bona.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu?
Najpierw wybierz bazę noclegową. Inverness leży przy północnym końcu jeziora, Drumnadrochit jest w centrum turystyki związanej z legendą, a Fort Augustus na południu. Każda z tych miejscowości daje inny dostęp do wody i szlaków.
Potem zdecyduj o transporcie. Samochód daje najwięcej swobody, zwłaszcza przy objechaniu jeziora po obu brzegach. Jeśli jedziesz autobusem, sprawdź rozkład przed wyjazdem, bo poza sezonem kursów jest mniej.
Na koniec zaplanuj godziny. Centrum, zamek i wycieczki łodzią mają własne godziny otwarcia i rozkłady, które zmieniają się w ciągu roku. Zarezerwuj czas na zamek, na spacer po brzegu i na jedną wycieczkę łodzią, a potem dopasuj resztę do pogody.
