Przejdź do treści
Szkocja
Zamki

Eilean Donan: zamek na wyspie w Szkocji

Redakcja Szkocja5 min czytania
Eilean Donan
Fot. Eusebius, CC BY 3.0

Eilean Donan to mała wyspa na zachodzie Highlands, na której stoi zamek znany z fotografii, filmów i seriali. Z tego tekstu dowiesz się, jak zamek powstał, dlaczego w 1719 roku go zniszczono, jak wygląda dziś i jak dojechać na wyspę w drodze na Skye. Aktualne ceny i godziny sprawdzisz na oficjalnej stronie zamku.

Gdzie leży Eilean Donan?

Eilean Donan to mała wyspa pływowa na zachodzie Highlands w Szkocji. Leży tam, gdzie schodzą się trzy morskie jeziora: Loch Duich, Loch Long i Loch Alsh. Od wioski Dornie dzieli ją około kilometra. Z lądem łączy ją kładka dla pieszych, zbudowana na początku XX wieku. Wyspa należy do Kintail National Scenic Area, obszaru chronionego ze względu na krajobraz. Dominuje na niej zamek, który często pojawia się na zdjęciach, w filmach i w telewizji. Wiele osób zna go więc z ekranu, zanim zobaczy go na żywo. Więcej o innych warownych budowlach Szkocji znajdziesz w tekście o zamkach w Szkocji.

Jeśli chcesz zobaczyć zamek i wyspę Skye za jednym razem, warto wybrać całodniową wycieczkę z Inverness. (link partnerski)

Jak zaczęła się historia zamku?

Historia wyspy jest starsza niż zamek. Możliwe, że w VI lub VII wieku powstała tu wczesnochrześcijańska cela mnichów, poświęcona Donnánowi z Eigg. Ten irlandzki święty poniósł męczeńską śmierć na Eigg w kwietniu 617 roku. Nazwa wyspy oznacza po prostu "wyspę Donnána". Nie zachowały się ślady budynków chrześcijańskich, ale znaleziono fragmenty zeszklonego kamienia. Wskazują one na fortyfikację z epoki żelaza lub wczesnego średniowiecza. Właściwy zamek powstał w pierwszej połowie XIII wieku, za panowania Aleksandra II, który rządził od 1214 do 1249 roku. Był to duży zamek z kurtynowym murem obronnym, otaczającym większość wyspy. Miejsce to dawało dobrą pozycję obronną przed wyprawami Norwegów. Legenda mówi, że zamek zlecił królowi syn wodza klanu Matheson, który potrafił porozumiewać się z ptakami. Inny typ budowli, letnią rezydencję królewską, opisuje osobny tekst o zamku Balmoral.

Kto mieszkał w zamku w średniowieczu?

W średniowieczu zamkiem władał klan Mackenzie z Kintail. Jego wrogiem bywał hrabia Ross. W 1266 roku traktat z Perth oddał Hebrydy Szkocji, bo król Norwegii Magnus VI ustąpił ich na rzecz Szkocji. Hrabia William chciał to wykorzystać i zażądał zamku od krewnego, Kennetha Mackenziego. Ten odmówił, a atak hrabiego na zamek został odparty. Kroniki klanu twierdzą, że zimą od 1306 do 1307 roku w zamku schronił się Robert Bruce, ale nie zachowały się współczesne dowody. Klan Macrae osiadł w Kintail w XIV wieku i stał się przybocznymi strażnikami Mackenziech. Macraeowie i Maclennanowie stacjonowali w zamku już wcześniej. W 1539 roku Donald Gorm Macdonald z Sleat zaatakował zamek, gdy był słabo obsadzony. Duncan MacGillechriosd zabił kilku napastników, a ostatnią strzałą trafił Donalda Gorma, który zginął. Atakujący wycofali się.

Dlaczego zamek został zniszczony w 1719 roku?

Po rewolucji chwalebnej z 1689 roku Stuartowie stracili tron, a Highlandersi, w większości katoliccy, wspierali ich w kolejnych powstaniach jakobickich. W 1715 roku wybuchło wielkie powstanie. Macraeowie zebrali się w zamku, a według przekazów tańczyli na jego dachu przed wymarszem do bitwy pod Sheriffmuir. Wśród poległych jakobitów było 58 Macraeów. Powstanie upadło. W kwietniu 1719 roku do Loch Duich przypłynęło 300 hiszpańskich żołnierzy pod dowództwem George'a Keitha, dziesiątego hrabiego Marischal, i zajęło zamek. Oczekiwane powstanie Highlandersów nie nastąpiło. 10 maja 1719 roku trzy okręty Royal Navy stanęły na kotwicy przy wyspie. Łódź z flagą rozejmu została ostrzelana, więc okręty ostrzeliwały zamek przez godzinę lub dłużej. Następnego wieczoru desant zdobył zamek przy małym oporze. Zamek zniszczył wybuch prochu. Podobno zrobili to sami Macraeowie, by Anglicy nie mogli go obsadzić.

Jak wygląda zamek dziś?

Na rysunku z 1714 roku, wykonanym przez inżyniera wojskowego Lewisa Petita, zamek jest już w ruinie, bez dachu, z wyjątkiem małego budynku przy wejściu. Obecny zamek to rekonstrukcja dawnej budowli. Odbudowę przeprowadził w latach od 1919 do 1932 podpułkownik John Macrae-Gilstrap. Jego projekt zmienił wygląd wyspy na ten, który widać dziś z brzegu. Najwyższy punkt wyspy leży na wysokości 3 metrów. Zamek stoi więc bardzo nisko, tuż nad wodą. Taki układ sprawia, że budowla dobrze wpisuje się w krajobraz zatok i jezior. Wyspa leży w obszarze chronionego krajobrazu, więc otoczenie zamku zmienia się niewiele. Warto mieć to na uwadze, planując zwiedzanie wnętrz i spacer po wyspie.

Link partnerski Zamek Eilean Donan: wycieczka. Sprawdź terminy wycieczki

Link partnerski Eilean Donan: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem

Ile kosztuje bilet i kiedy zamek jest otwarty?

Ceny biletów i godziny zwiedzania zmieniają się, dlatego przed wyjazdem sprawdź je na oficjalnej stronie zamku, gdzie znajdziesz aktualną cenę biletu normalnego oraz godziny otwarcia w bieżącym sezonie. Ponieważ wyspa łączy się z lądem kładką dla pieszych, dojście do zamku nie wymaga żadnej przeprawy. Przy planowaniu zostaw margines czasu na przejście kładką i na zwiedzanie. Latem wiele osób jedzie na Skye, a noclegi w okolicy szybko się zapełniają, więc rezerwacja z wyprzedzeniem bywa rozsądna.

Jak dojechać na Eilean Donan z drogi na Skye?

Wioska Dornie leży przy głównej drodze na Skye, czyli A87. Droga biegnie tuż za wioską. Przed budową mostu główna trasa przechodziła przez centrum Dornie i przepływała przez Loch Long krótkim promem. Dziś most Skye Bridge przecina Loch Alsh. Został otwarty 16 października 1995 roku i zastąpił prom, który kursował od około 1600 roku między Kyle of Lochalsh a Kyleakin, na odcinku około 500 metrów.

Odcinek trasy Co to jest
Dornie wioska przy zamku, dawna osada rybacka
A87 główna droga na Skye, biegnie tuż za wioską
Kyle of Lochalsh miejscowość po stronie lądu przy moście
Skye Bridge most nad Loch Alsh, otwarty w 1995 roku

Pobieranie opłat za most zakończyło się pod koniec 2004 roku. Za mostem leży Isle of Skye, do której prowadzi główna trasa. Aktualne zasady i trasę sprawdź w oficjalnych źródłach transportowych, na stronie Transport Scotland z informacjami o A87.

Kiedy najlepiej robić zdjęcia zamku?

Eilean Donan stoi w miejscu zbiegu trzech jezior morskich, więc na zdjęciach liczy się woda dookoła wyspy. Zamek bywa fotografowany od wielu lat i pojawia się w filmach oraz w telewizji. Kładka prowadzi na wyspę, więc można z niej robić ujęcia samego zamku od bliska. Najlepszą porę dla zdjęć wybiera się według pogody i kierunku światła w danym dniu, a nie według stałej godziny. Dobrze jest mieć w planie więcej niż jeden dzień zdjęciowy, jeśli zależy ci na konkretnym ujęciu. Zamek i jego otoczenie zmieniają się wraz z pogodą, więc każde zdjęcie wygląda inaczej.

Od czego zacząć planowanie wyprawy?

Plan najlepiej zacząć od sprawdzenia aktualnych cen i godzin na oficjalnej stronie zamku. Potem ustal dojazd z Dornie i trasę na Skye. Zostaw czas na przejście kładką i na zdjęcia. Jeśli wybierasz się latem, zarezerwuj nocleg z wyprzedzeniem. Na koniec zdecyduj, czy połączysz wizytę z dalszym wyjazdem na Skye, czy zostaniesz w okolicy na dłużej.

Często pytacie

Czy na Eilean Donan można dojść pieszo?
Tak, z lądu prowadzi kładka dla pieszych. Została zbudowana na początku XX wieku.
Czy obecny zamek to oryginał z XIII wieku?
Nie, obecny zamek to rekonstrukcja z lat od 1919 do 1932 roku. Pierwszy zamek powstał w pierwszej połowie XIII wieku i został zniszczony w 1719 roku.
Gdzie sprawdzić aktualne ceny i godziny?
Najaktualniejsze informacje znajdziesz na oficjalnej stronie zamku Eilean Donan. Ceny i godziny zmieniają się z sezonu na sezon.
Czy most na Skye jest płatny?
Nie. Pobieranie opłat zakończyło się pod koniec 2004 roku.
Dlaczego zamek zniszczono?
W 1719 roku zajęli go hiszpańscy żołnierze wspierający jakobitów. Okręty Royal Navy ostrzelały go, a następnie zamek zniszczył wybuch prochu.
Kiedy powstał pierwszy zamek?
W pierwszej połowie XIII wieku, za panowania Aleksandra II, który rządził od 1214 do 1249 roku.
Podziel się
Obok tego tekstu

Przeczytaj też