Co zobaczyć w zamku w Edynburgu?
Zamek w Edynburgu to zespół budynków, a nie jedna budowla. Przez wieki pełnił rolę rezydencji królewskiej, arsenału, skarbca, archiwum państwowego, mennicy i więzienia. Dziś najważniejsze punkty to:
- kaplica Świętej Małgorzaty z początku XII wieku, uważana za najstarszy budynek w Edynburgu,
- Royal Palace, czyli dawna część królewska zamku,
- Wielka Sala z początku XVI wieku,
- Scottish National War Memorial i National War Museum,
- Crown Room z klejnotami koronnymi Szkocji.
Brytyjska armia nadal odpowiada za niektóre części zamku. Jego teren jest też siedzibą pułków Royal Regiment of Scotland i Royal Scots Dragoon Guards, które mają tu swoje muzea. Jeśli chcesz najpierw poznać całe miasto, zacznij od atrakcji Edynburga.
Jeśli chcesz dokładniej poznać historię tego miejsca, warto kupić bilet wstępu z przewodnikiem na Zamek w Edynburgu. (link partnerski)
Dlaczego zamek stoi na skale i jak wygląda jego położenie?
Skała, na której stoi zamek, to dawny komin wulkaniczny. Według szacunków uniósł się około 350 milionów lat temu. Magma zastygła w bardzo twardą skałę zwaną doleryt, odmianę bazaltu, która oparła się lodowcom i sprawiła, że wokół wytworzył się charakterystyczny kształt. Szczyt skały leży 130 metrów nad poziomem morza. Od południa, zachodu i północy opadają strome klify, a od strony wschodniej prowadzi jedyna łatwo dostępna droga. Ta cecha tłumaczy, dlaczego miejsce było tak chętnie wykorzystywane militarnie.
Bazalt nie przepuszcza wody, więc zapewnienie zamkowi zaopatrzenia w wodę było trudne. Studnia miała 34 metry głębokości, ale w czasie suszy i oblężeń woda często się kończyła, na przykład podczas Lang Siege w 1573 roku. Badania z 2014 roku wskazały 26 oblężeń w ponad tysiącletniej historii zamku. Lang Siege zniszczył większość średniowiecznych umocnień, więc dzisiejsze budynki pochodzą głównie z późniejszych czasów.
Jak zamek zmieniał rolę na przestrzeni wieków?
Pierwsza wzmianka o zamku w Edynburgu wiąże się z królem Malcolmem III w XI wieku. Od tego czasu zamek był królewską rezydencją aż do 1633 roku. Od XV wieku jego funkcja mieszkalna stopniowo malała, a w XVII wieku zamek służył głównie jako garnizon wojskowy.
Zamek był wielokrotnie atakowany, bo kontrolował ważny szlak w Królestwie Szkocji. Brał udział w konfliktach od wojen o niepodległość w XIV wieku po powstanie jakobitów w 1745 roku. W 1296 roku Anglicy zdobyli go po trzydniowym ostrzale. W 1314 roku Thomas Randolph odbił zamek w nocnym ataku, wspiął się po północnej ścianie skały z pomocą członka garnizonu. Robert Bruce kazał następnie zburzyć fortyfikacje, żeby Anglicy nie mogli ich ponownie zająć.
Wiele dzisiejszych budynków to efekt odbudowy i przebudowy prowadzonych od połowy XIX wieku. Dlatego zwiedzając zamek, warto patrzeć na jego różne warstwy, od średniowiecznej kaplicy po wojskowe obiekty.
Jakie klejnoty koronne zobaczysz w zamku?
Klejnoty koronne Szkocji, czyli Honours of Scotland, przechowywane są w Crown Room na terenie zamku. To trzy przedmioty z XV i XVI wieku, a jednocześnie najstarszy zachowany zestaw klejnotów koronnych na Wyspach Brytyjskich. Od koronacji Marii Stuart w 1543 roku były używane podczas koronacji władców Szkocji aż do koronacji Karola II w 1651 roku.
| Przedmiot | Rok powstania |
|---|---|
| Korona | 1540 (w obecnej formie) |
| Berło | ok. 1494 |
| Miecz | 1507 |
Podczas wojny w 1651 roku regalia ukryto w Dunnottar Castle, a następnie zakopano pod posadzką kościoła w Kinneff. Wróciły do zamku w 1660 roku. Po unii w 1707 roku zostały zamknięte w dębowej skrzyni, a drzwi do Crown Room zamurowano. Komisarze otworzyli je 4 lutego 1818 roku i znaleźli regalia owinięte w płótno. Od 26 maja 1819 roku są wystawione publicznie.
Czy Kamień Przeznaczenia jest w zamku?
Kamień Przeznaczenia, zwany też Stone of Scone, to podłużny blok czerwonego piaskowca o wadze około 152 kilogramów. Używano go przy koronacji królów Szkocji. Pierwsze udokumentowane wykorzystanie to koronacja Aleksandra III w 1249 roku. W 1296 roku Edward I zabrał kamień do Anglii, gdzie został wbudowany w krzesło koronacyjne w Westminster Abbey. Angielscy i brytyjscy monarchowie byli koronowani na nim przez kolejne stulecia.
W 1328 roku traktat z Northampton przewidywał zwrot kamienia do Szkocji, ale kamień został w Anglii jeszcze przez sześć wieków. W 1996 roku wrócił do Szkocji i trafił do zamku razem z klejnotami koronnymi. Jego obecne miejsce ekspozycji zmieniało się, więc przed wizytą sprawdź aktualne miejsce ekspozycji Kamienia Przeznaczenia na oficjalnej stronie Perth Museum lub zamku.
Link partnerski Zamek w Edynburgu: bilet wstępu. Kup bilet online
Link partnerski Zamek Edynburg: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem
Jak kupić bilet na zamek i wejść w wyznaczonym czasie?
Bilety na zamek kupujesz online. Na bilecie zapisana jest godzina wejścia, więc przy zakupie wybierz dzień i godzinę. Sposób zakupu i zasady wejścia sprawdź przed wyjazdem na oficjalnej stronie zamku Edinburgh Castle, prowadzonej przez Historic Environment Scotland.
Zostaw sobie margines czasu na dojście pod zamek, bo droga na Royal Mile prowadzi pod górę. Jeśli przyjeżdżasz w czasie Edinburgh International Festival, który działa od 1947 roku, sprawdź wcześniej, jakie wydarzenia odbywają się przed zamkiem. Royal Edinburgh Military Tattoo odbywa się przed zamkiem w ramach festiwalu, więc warto zapytać o termin, zanim ustalisz dzień wizyty.
Ile czasu zająć zwiedzanie i jak ominąć kolejki?
Czas zwiedzania zależy od tego, czy chcesz zobaczyć tylko Crown Room i kaplicę, czy także muzea wojskowe i dziedzińce. Orientacyjny czas zwiedzania podaje oficjalna strona zamku. Jeśli zależy ci na klejnotach koronnych, zarezerwuj na nie spokojny moment, bo są w osobnej części zwiedzania.
Kolejki najczęściej tworzą się przy wejściu. Rezerwacja na konkretną godzinę pozwala uniknąć długiego stania. Dobrze jest też zacząć od najważniejszych punktów, takich jak Crown Room i kaplica, a dopiero potem przejść do muzeów i dziedzińców. W ten sposób nie tracisz najlepszych fragmentów, jeśli plan się przeciągnie.
Jak zejść z zamku na Royal Mile do Pałacu Holyrood?
Zamek leży na górnym końcu Royal Mile, czyli głównej ulicy Starego Miasta. Ulica prowadzi w dół, na wschód, i zmienia nazwy: Lawnmarket, High Street, Canongate. Kończy się przy Pałacu Holyrood, czyli rezydencji króla w Edynburgu. Po drodze mijasz kamienice, kościoły i sklepy, a z góry, z Esplanady, roztacza się widok na miasto.
Trasa wzdłuż Royal Mile to dobra okazja, żeby zobaczyć, jak Stare Miasto wyrosło pod zamkiem. W średniowieczu budynki w Edynburgu były bardzo wysokie, bo miejsca było mało. Idąc na dół, łatwo zauważyć, jak ulica zbudowana na grzbiecie skały schodzi do podnóża.
Ta trasa prowadzi przez Royal Mile, która łączy zamek z dzielnicami Starego Miasta. Na wschód od centrum wznosi się wulkaniczna skała Arthur's Seat, dobra na dłuższy spacer po zwiedzaniu zamku.
Od czego zacząć planowanie wizyty w zamku?
Najlepiej zacząć od kilku kroków, które ustawią resztę dnia:
- Sprawdź bilety i godziny wejścia na oficjalnej stronie zamku, bo zasady mogą się zmieniać.
- Wybierz dzień i godzinę wejścia, z zapasem czasu na dojście pod górę.
- Zaplanuj Crown Room i kaplicę na początek zwiedzania.
- Zostaw sobie czas na muzea wojskowe i dziedzińce, jeśli cię interesują.
- Ustal, czy chcesz zejść na dół Royal Mile do Pałacu Holyrood, i zostaw na to czas.
- Jeśli planujesz wizytę w czasie festiwalu, sprawdź wcześniej, jak wygląda program w mieście.
