Przejdź do treści
Szkocja
Okolice Edynburga

Stirling w Szkocji: zamek, Wallace Monument i Bannockburn

Redakcja Szkocja6 min czytania
Stirling w Szkocji
Fot. DeFacto, CC BY-SA 4.0

Stirling to miasto w środkowej Szkocji, na dawnym szlaku między Nizinami a Highlands. Na jednym wyjeździe zobaczysz zamek w Stirlingu, Wallace Monument na wzgórzu i pole bitwy pod Bannockburn. Poniżej znajdziesz dojazd pociągiem z Edynburga i Glasgow, plan dnia oraz listę rzeczy do sprawdzenia przed wyjazdem.

Gdzie leży Stirling i ile czasu zaplanować?

Stirling w Szkocji leży w środkowej części kraju, 42 kilometry na północny wschód od Glasgow i 60 kilometrów na północny zachód od Edynburga. Miasto stoi nad rzeką Forth, w miejscu, gdzie była najniżej położona przeprawa przez nią, zanim rzeka się poszerza w stronę ujścia. Dlatego przez wieki droga z Nizin do Highlands prowadziła właśnie tędy. Na zwiedzanie miasta zwykle wystarcza jeden dzień, jeśli wybierzesz kilka punktów. Pomysły na inne wycieczki z Edynburga znajdziesz w wycieczki z Edynburga. Ten przewodnik opisuje zamek, pomnik Wallace'a, pole bitwy i stare miasto, a każdy punkt możesz zobaczyć osobno. Jeśli masz czas tylko na jedno miejsce, zacznij od zamku, bo to on wyznacza rytm całego dnia.

Panorama zabudowań miasta i zalesione wzgórze z kamienną wieżą na tle pasma górskiego
Widok na Wallace Monument i okolice Stirling ze zamku Fot. Eusebius, CC BY 3.0

Jeśli chcesz poznać historię tej warowni od kogoś, kto zna każdy jej zakątek, warto wybrać małą wycieczkę z przewodnikiem. (link partnerski)

Jak dojechać pociągiem ze Edynburga i Glasgow do Stirlingu?

Najprościej dojechać do Stirlingu koleją. Stacja kolejowa leży w samym mieście, a z Edynburga i Glasgow prowadzą tu połączenia. Odległości są różne, więc czas podróży z każdego miasta będzie inny.

Skąd Odległość w kilometrach
Glasgow 42
Edynburg 60

Rozkład pociągów zmienia się, dlatego przed zakupem biletu sprawdź aktualne godziny na stronie przewoźnika, który obsługuje połączenia Edynburg Glasgow Stirling. Stacja jest punktem wyjścia do pieszych spacerów, bo zamek, stare miasto i most leżą w zasięgu marszu. Do zamku trzeba jednak wejść pod górę, więc wygodne buty przydadzą się od razu. Jeśli wracasz tego samego dnia, zaplanuj powrót po zwiedzaniu, a nie w jego trakcie, żeby nie gonić za pociągiem.

Zamek w Stirlingu: co zobaczyć i jak kupić bilet?

Zamek stoi na skale, która powstała z dolerytu sprzed około 350 milionów lat i została ukształtowana przez lodowiec. Z trzech stron otaczają go strome klify, dlatego od wieków był trudną do zdobycia warownią. Większość budynków pochodzi z XV i XVI wieku, czyli z czasów, gdy królowie Jakub IV, Jakub V i Jakub VI rozbudowywali go w stylu renesansowym. Zwiedzanie obejmuje Wielką Salę, pałac i Chapel Royal, kuchnie, gobeliny, sklepienia oraz ogrody. Jest też muzeum regimentu Argyll and Sutherland Highlanders. Dla osób o ograniczonej mobilności działa „access gallery”, z której widać trudniej dostępne części zamku. Aktualną cenę biletu normalnego oraz godziny otwarcia, które zmieniają się w zależności od sezonu, sprawdź na oficjalnej stronie zamku w Stirlingu. Jeśli kolejne warownie to twój temat, zobacz zamki w Szkocji.

Wallace Monument: czy warto wchodzić na Abbey Craig?

Wallace Monument to wieża z piaskowca, wysoka na 67 metrów. Stoi na wzgórzu Abbey Craig nad miastem i upamiętnia Williama Wallace'a, rycerza z XIII i XIV wieku. Budowę prowadzono od 1861 do 1869 roku, a styl to wiktoriański neogotyk. Na szczyt prowadzi 246 stopni. Po drodze mijasz trzy sale wystawowe, a na samej górze jest galeria widokowa z widokiem na pasmo Ochil Hills i dolinę Forth. W wieży zobaczysz miecz, który według przekazu należał do Wallace'a. Mierzy 1,63 metra i waży 2,35 kilograma. Jest też Sala Bohaterów z popiersiami wybitnych Szkotów, między innymi Roberta Bruce'a. Wieża nie jest dostępna dla osób niepełnosprawnych, więc przy ograniczonej sprawności wybierz inny punkt. Aktualną cenę biletu na Wallace Monument znajdziesz na oficjalnej stronie obiektu. Ze wzgórza widać miejsce, z którego Wallace miał obserwować armię Edwarda I przed bitwą pod Stirling Bridge w 1297 roku.

Kamienna, neogotycka wieża Wallace Monument górująca nad gęstym, zielonym lasem na wzgórzu.
Wallace Monument niedaleko Stirling, widok na wieżę otoczoną drzewami Fot. Finlay McWalter, CC BY-SA 3.0

Bannockburn: pole bitwy z 1314 roku

Bannockburn leży na południe od Stirlingu. W 1314 roku Szkoci pod wodzą Roberta Bruce'a oblegali zamek, a potem uderzyli na angielskie wojska właśnie pod Bannockburn. Anglicy przybyli na odsiecz, ale przegrali bitwę w zasięgu wzroku murów zamku. Na polu stoi pomnik i posąg Roberta Bruce'a. Osobną atrakcją jest Battle of Bannockburn Experience. Zwiedzający najpierw oglądają film i mapę przebiegu bitwy, a potem wchodzą do sali z pokazem 3D z komputerową grafiką. Wejście działa na zarezerwowane sloty czasowe, a pojemność jest ograniczona, więc miejsca często się wyprzedają. Samo zwiedzanie wystawy trwa około godziny. Obiekt bywa zamykany na przebudowę, dlatego przed wyjazdem sprawdź, czy jest otwarty. Pole bitwy to dobry wybór dla osób, które chcą zobaczyć wojny o niepodległość Szkocji poza murami zamku.

Konny pomnik Roberta Bruce'a na kamiennym cokole na tle zielonych wzgórz i zachmurzonego nieba
Bannockburn, pomnik Roberta Bruce'a na tle wzgórz Gillies Hill Fot. Peigimccann, CC BY-SA 3.0

Link partnerski Zamek Stirling: wycieczka. Sprawdź terminy wycieczki

Link partnerski Stirling: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem

Stare miasto w Stirlingu: most, kościół i galeria

Stirling Old Bridge powstał w XV wieku, żeby droga do Perth i Highlands mogła przejść przez rzekę. Dziś jest dostępny tylko dla pieszych. Nieco wyżej w górę rzeki stał wcześniej drewniany most, na którym w 1297 roku Anglicy ponieśli klęskę, a sama przeprawa dawała kontrolę nad drogą. Przy zamku stoi Church of the Holy Rude. Kościół założono w 1129 roku, a po pożarze miasta w 1405 roku odbudowano go w XV wieku. W 1567 roku w tym kościele koronowano na króla Szkotów niemowlę Jakuba VI. Naprzeciwko kościoła zachowała się fasada kamienicy z XVI wieku, znana jako Mar's Wark. W Smith Art Gallery and Museum obejrzysz wystawy czasowe oraz stałą ekspozycję o historii regionu i lokalnym przemyśle. Całe stare miasto zwiedzisz pieszo, bez zmiany środka transportu.

Opactwo Cambuskenneth i plan jednego dnia

Po drugiej stronie rzeki, na zakolu, leżą ruiny opactwa Cambuskenneth. To augustiańskie opactwo z XII wieku. W jego ruinach są groby królowej Małgorzaty Duńskiej i jej męża Jakuba III. Odrestaurowano dzwonnicę. Do opactwa prowadzi kładka dla pieszych od strony nadrzecznej. Abbey Craig leży tuż nad opactwem, więc łatwo połączysz oba miejsca w jednej trasie. Proponowany plan dnia wygląda tak: rano zamek, potem stare miasto z mostem i kościołem, po południu Cambuskenneth i Wallace Monument. Bannockburn zostaw na osobną wizytę, bo wymaga rezerwacji konkretnego czasu. Taki układ nie wymaga biegania między punktami i daje czas na przerwę.

Zamek w Stirlingu w czasie wojen o niepodległość

Zamek przeżył co najmniej osiem oblężeń, kilka z nich w czasie wojen o niepodległość Szkocji. W 1296 roku Anglicy zajęli opuszczony zamek. Rok później, po zwycięstwie Andrew Moraya i Williama Wallace'a w bitwie pod Stirling Bridge, Szkoci wyparli ich z twierdzy. Następnego lata, po angielskim zwycięstwie pod Falkirkiem, Szkoci opuścili zamek ponownie. W 1304 roku angielskie oblężenie z wielkim trebuszem Warwolf zniszczyło według przekazu bramę zamku. W 1313 roku Filip Mowbray, który bronił zamku, zawarł z Edwardem Bruce'em umowę: odda zamek, jeśli nie zostanie odsieczy w ciągu roku. Odsiecz przyszła, ale Anglicy przegrali pod Bannockburn w 1314 roku. Mowbray dotrzymał słowa i oddał zamek, a król Robert Bruce kazał zniszczyć jego obronę, żeby Anglicy nie mogli go ponownie obsadzić. W 1746 roku Bonnie Prince Charlie nie zdobył zamku. Zwiedzając go, zobaczysz ślady tych wydarzeń.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu do Stirlingu?

Zacznij od ustalenia, który punkt jest dla ciebie najważniejszy. Dla większości osób będzie to zamek, bo to on wyznacza najwięcej decyzji w dniu wyjazdu. Potem dopasuj resztę trasy. Sprawdź:

  • godziny otwarcia zamku i Wallace Monument na stronach obiektów,
  • rozkład pociągu powrotnego z Stirlingu,
  • czy Battle of Bannockburn Experience jest otwarty i czy masz zarezerwowany slot,
  • czy zostaje czas na spokojny spacer po starym mieście,
  • wygodne buty, bo na zamek i wieżę prowadzą strome podejścia.

Jeśli po Stirlingu zostaje więcej dni, Szkocja ma inne warte uwagi miejsca, na przykład St Andrews, znane z golfa i uniwersytetu. Przy planowaniu zapisz sobie na mapie wszystkie punkty trasy, żeby ułożyć je w logicznej kolejności.

Często pytacie

Ile dni wystarczy na zwiedzanie Stirlingu?
Zamek, stare miasto i Wallace Monument zmieszczą się w jednym dniu, jeśli nie zabraknie czasu na przerwy. Bannockburn wymaga osobnej wizyty z rezerwacją.
Jak wysoki jest Wallace Monument?
Wieża ma 67 metrów wysokości. Stoi na wzgórzu Abbey Craig nad miastem.
Czy na Wallace Monument da się wejść bez schodów?
Nie, na górę prowadzi 246 stopni. Wieża nie jest dostępna dla osób niepełnosprawnych.
Gdzie odbyła się bitwa pod Bannockburn?
Bitwa odbyła się w 1314 roku w miejscowości Bannockburn, na południe od Stirlingu. Szkoci pod wodzą Roberta Bruce'a pokonali tam Anglików.
Gdzie koronowano króla Jakuba VI?
Koronacja odbyła się 29 lipca 1567 roku w Church of the Holy Rude w Stirlingu. Niemowlę zostało namaszczone na króla Szkotów.
Czy zamek jest dostępny dla osób o ograniczonej mobilności?
Dostęp jest ograniczony. Działa „access gallery”, z której widać trudniej dostępne części zamku.
Podziel się
Obok tego tekstu

Przeczytaj też