Przejdź do treści
Szkocja
Glasgow

Loch Lomond i Trossachs: co zobaczyć i jak zaplanować wyjazd

Redakcja Szkocja6 min czytania
Loch Lomond i Trossachs
Fot. Daniel Kraft, CC BY-SA 3.0

Loch Lomond leży na północny zachód od Glasgow i jest główną częścią Parku Narodowego Loch Lomond i Trossachs. Ten tekst pokazuje dojazd, miejscowości nad brzegiem, wyspy, szlaki i wejście na Ben Lomond. Na końcu znajdziesz wskazówki, od czego zacząć planowanie.

Gdzie leży Loch Lomond i jak dojechać z Glasgow?

Loch Lomond leży w Szkocji, na Highland Boundary Fault, uskoku, który oddziela Nizinny od Wyżyn. Południowe brzegi jeziora są oddalone około 23 kilometrów od centrum Glasgow. Jezioro leży na północ od aglomeracji Glasgow i jest centralnym punktem Parku Narodowego Loch Lomond i Trossachs.

Skalisty, porośnięty mchem brzeg jeziora z rozłożystym drzewem bez liści i krzewami
Brzeg jeziora Loch Lomond, widok na taflę wody i okoliczne wzgórza Fot. Adrian.Cieslak, CC BY-SA 3.0

Samochodem jedzie się drogą A82 wzdłuż zachodniego brzegu albo trasą M8 i mostem Erskine Bridge. Pociągiem można dojechać w pobliże jeziora, ale rozkład zmienia się, więc sprawdź go przed wyjazdem w aktualnym rozkładzie jazdy na stronie przewoźnika kolejowego. Balloch leży u stóp jeziora, więc to najczęstszy punkt startowy. Glasgow wymaga kilku dni, więc jeśli zaczynasz od miasta, przejrzyj atrakcje Glasgow i zaplanuj jeden dzień na jezioro.

Co wyróżnia Loch Lomond wśród jezior?

Jezioro ma 71 kilometrów kwadratowych powierzchni. Jest długie na 36,4 kilometra i szerokie od 1 do 8 kilometrów. Północna część jest głęboka, sięga 190 metrów. Południowa część rzadko przekracza 30 metrów głębokości, bo lodowiec przeszedł tam przez miększe, nizinne skały. Dzięki temu jezioro ma dwie wyraźnie różne części, o innym charakterze wody i brzegów.

Jezioro powstało w wyniku działania lodowca pod koniec ostatniej epoki lodowcowej. Północny odcinek wyżłobił w szkockich łupkach wąską dolinę otoczoną górami. Tradycyjnie jezioro tworzyło granicę między hrabstwami Stirlingshire i Dunbartonshire. Dziś leży na terenie trzech jednostek administracyjnych: Stirling, Argyll and Bute oraz West Dunbartonshire.

Na jeziorze jest wiele wysp. Największa z nich, Inchmurrin, jest największą wyspą słodkowodną na Wyspach Brytyjskich. Jezioro pojawia się też w znanej piosence „The Bonnie Banks o' Loch Lomond”.

Które miejscowości nad jeziorem wybrać?

Wybór bazy zależy od tego, czy chcesz być bliżej miasta, gór, czy wody. Każda z miejscowości ma inny charakter.

  • Balloch leży u stóp jeziora, na południowym krańcu. To brama od strony Glasgow.
  • Luss to pierwsza wieś na zachodnim brzegu. Jest bardzo turystyczna, więc w ciągu dnia bywa tłoczno.
  • Tarbet i Arrochar leżą mniej więcej w połowie zachodniego brzegu.
  • Ardlui stoi na północnym końcu jeziora, u wejścia w góry. Ma też zaplecze do sportów wodnych.
  • Drymen to punkt zjazdu na wschodni brzeg jeziora.
  • Balmaha leży na wschodnim brzegu. Stąd wypływa się na Inchcailloch i tu prowadzi szlak West Highland Way.
  • Rowardennan to koniec drogi na wschodnim brzegu i start wejścia na Ben Lomond.

Jeśli chcesz spokojniej, wybierz Balmahę lub Rowardennan. Wschodni brzeg jest stromy i nie ma tam drogi przelotowej, więc wieczorem jest cicho. Jeśli zależy ci na sklepach i jedzeniu, Luss i Tarbet są wygodniejsze.

Jak zobaczyć wyspy Loch Lomond?

Najłatwiej dopłynąć na Inchcailloch z Balmahy. Wyspa jest zalesiona i ma ruiny kościoła. Na Inchcailloch można też rozbić namiot, ale w części parku obowiązują zezwolenia, więc sprawdź je przed wyjazdem. Inne wyspy są bardziej odległe i zwykle ogląda się je z brzegu lub z pokładu małej łodzi.

Wiele wysp to pozostałości twardszych skał, które przetrwały przejście lodowców. Niektóre to crannogi, sztuczne wyspy budowane w czasach prehistorycznych. Inchconnachan to wyspa z koloniami wallabii, czyli małych kangurów. Zamieszkują ją od 1940 roku.

Wycieczka łodzią to dobry sposób, żeby zobaczyć jezioro z wody. Trasy i odjazdy zmieniają się zależnie od sezonu, więc aktualne ceny i godziny wycieczek łodzią z Balmahy i Balloch podaje przewoźnik na swojej stronie internetowej lub kasa przy przystani. Przed wyjazdem sprawdź też, czy na twój dzień jest wolne miejsce.

Conic Hill i West Highland Way: szlak nad jeziorem?

West Highland Way to długi szlak pieszy z Milngavie, na północny wschód od Glasgow, do Fort William. Nad Loch Lomond szlak wchodzi po około 12 milach od Drymen, czyli przez nizinne lasy i pola. Dalej szlak przechodzi przez Conic Hill i schodzi do Balmahy. Grzbiet Conic Hill to najbardziej charakterystyczny widok na południową część jeziora. Przy złej pogodzie jest wariant przy drodze, który omija grzbiet.

Ścieżka gruntowa prowadząca przez zielone wzgórza w stronę wzniesienia Conic Hill pod pochmurnym niebem.
Podejście pod Conic Hill, widok na szlak i wzgórze Fot. Tim Heaton, CC BY-SA 2.0

Dalej szlak biegnie wzdłuż wschodniego brzegu do Rowardennan i Inversnaid, a potem do Crianlarich i Tyndrum, gdzie opuszcza park. Odcinek Inversnaid-Ardleish jest najtrudniejszy, bo prowadzi po stromych brzegach przez nagromadzone głazy. Trzeba mieć dobre buty i zapas czasu. Dla osoby, która chce tylko spacerować, dobrym wyborem jest odcinek z Balmahy na Conic Hill i z powrotem.

Link partnerski Loch Lomond: wycieczki i bilety. Sprawdź wycieczki z przewodnikiem

Ben Lomond: jak wejść na najbardziej południowy Munro?

Ben Lomond ma 974 metry wysokości i stoi na wschodnim brzegu jeziora. Jest najbardziej południowym szczytem z listy Munro w Szkocji. Nazwa znaczy „góra sygnałowa”. Szczyt jest dobrze widoczny z wyżyn Glasgow, gdy pogoda jest czysta.

Błękitne jezioro z kamienistym brzegiem i pasmem górskim Ben Lomond w tle pod bezchmurnym niebem
Widok na szczyt Ben Lomond ponad wodami jeziora Loch Lomond Fot. Alison Wheeler, CC BY-SA 3.0

Najczęściej wchodzi się szlakiem turystycznym z Rowardennan. Jest szeroki, w stromych miejscach wybrukowany i prowadzi grzbietem Sròn Aonaich. Trasa Ptarmigan jest bardziej stroma i kamienista. Wejście zajmuje około 3 godzin, zejście około 2 godzin. Czas dobrze pasuje do wyprawy jednodniowej, a wielu odwiedzających dojeżdża na Rowardennan samochodem albo łodzią z Tarbet.

Góra bywa niebezpieczna przy złej pogodzie, nawet jeśli szlak wygląda łatwo. Od 1967 roku działa zespół ratownictwa górskiego Lomond. W 1995 roku teren wokół szczytu został oznaczony jako park pamięci poległych w obu wojnach światowych.

Co poza jeziorem? Trossachs i park narodowy

Park Narodowy Loch Lomond i Trossachs powstał w 2002 roku jako pierwszy z dwóch parków narodowych Szkocji. Ma 1865 kilometrów kwadratowych powierzchni i jest czwartym co do wielkości parkiem narodowym na Wyspach Brytyjskich. Obejmuje 21 szczytów Munro i 20 szczytów Corbett.

Park dzieli się na cztery części: Breadalbane na północy, Loch Lomond, Trossachs i Cowal na zachodzie. Trossachs to zalesione wzgórza, doliny i jeziora na wschód od Loch Lomond. Najbardziej znany jest Loch Katrine. W 1859 roku stał się zbiornikiem wody dla Glasgow, więc zabudowa w jego zlewni jest zakazana. Loch Achray leży tuż obok.

Z Crianlarich drogi rozchodzą się w stronę Oban, Glencoe i Ben Nevis. Dla osoby, która ma w planach dalszą trasę po Szkocji, Crianlarich jest więc dobrym punktem przesiadkowym. Przez park przechodzi też linia West Highland Line, która biegnie wzdłuż Loch Long.

Jak wygląda przyroda i kiedy najlepiej przyjechać?

Park jest domem dla ptarmigana, orła przedniego i innych ptaków górskich. Na szczytach Ben Lomond gniazduje ptarmigan, a wyżej żyją jeszcze orły przednie. Na brzegach jeziora pojawiają się bobry, które w 2023 roku przeniesiono z rzeki Tay.

Opady są zróżnicowane. Na zachodnich, górskich terenach spadają ponad 3000 mm rocznie, a na południu około 1500 mm. Dlatego w górach warto zabrać kurtkę przeciwdeszczową nawet latem. Luss Bay jest wodą kąpielową, ale po ulewach pływanie nie jest zalecane.

Jesień przychodzi tu wcześnie, pierwsze zimne noce pojawiają się we wrześniu lub w październiku. Kolory są najpiękniejsze przy słońcu, ale po południu słońce chowa się za górami. Więcej o pogodzie w mieście znajdziesz na stronie o pogodzie w Glasgow.

Od czego zacząć planowanie?

Zacznij od bazy. Balloch da ci dobry dojazd z Glasgow, a Balmaha lub Rowardennan spokojny pobyt blisko szlaków. Potem wybierz jedną główną atrakcję na dzień: Conic Hill, Ben Lomond albo wycieczkę łodzią na wyspę.

Jeden dzień wystarczy na jezioro i Balmahę. Na Ben Lomond warto poświęcić cały dzień. Przy planowaniu sprawdź na oficjalnej stronie Parku Narodowego Loch Lomond i Trossachs zasady zezwoleń na łowienie ryb i używanie motorówek na jeziorze oraz aktualne zasady wstępu i biwakowania.

Często pytacie

Ile dni potrzeba na Loch Lomond?
Jeden dzień wystarczy na Balmahę i Conic Hill. Na wejście na Ben Lomond warto przeznaczyć cały dzień, a na spokojne zwiedzanie całego jeziora dwa dni.
Czy można zobaczyć Loch Lomond bez samochodu?
Tak, dojazd z Glasgow pociągiem w pobliże jeziora jest możliwy. Dalej można poruszać się pieszo, a w części miejscowości działają wycieczki łodzią. Sprawdź rozkład przed wyjazdem.
Czy na Inchcailloch można się zatrzymać na noc?
Tak, na wyspie można rozbić namiot, ale na części terenów parku obowiązują zezwolenia. Przed wyjazdem sprawdź zasady na oficjalnej stronie parku.
Czy wejście na Ben Lomond jest trudne?
Szlak turystyczny jest szeroki i ma wybrukowane fragmenty, więc nie wymaga doświadczenia alpinistycznego. Przy złej pogodzie wejście staje się jednak wymagające, dlatego zabierz kurtkę i odpowiednie buty.
Która część jeziora jest najgłębsza?
Północna część jeziora jest najgłębsza, sięga 190 metrów. Południowa część rzadko przekracza 30 metrów głębokości.
Podziel się
Obok tego tekstu

Przeczytaj też